اپن سورس چیست؟ حقایقی جالب از دنیای متن باز ( open source )

اپن سورس چیست
  • پیش گفتار این مقاله
  • ایمان کمالی در 1399/09/10

در این مقاله ضمن پاسخ به این پرسش که اپن سورس چیست حقایقی جالب از دنیای متن باز را به شما خواهیم گفت!
برای درک مفهوم اپن سورس ( open source ) با ما همراه باشید!

اپن سورس چیست

متن باز، اپس سورس یا به انگلیسی Open Source چیست؟!

به صورت کلی اپس سورس ( open source ) در برنامه نویسی به کدی ( Code ) گفته می شود که برای ایجاد تغییرات یا انتشار توزیع جدید ( در صورت داشتن مجوز برای این کار ) به صورت آزاد در دسترس عموم قرار می گیرد.

به عبارت ساده تر یک کد متن باز یا اپس سورس، کدی است که می توان در آن تغییرات دلخواه را اعمال کرد و حتی یک نسخه جدید از آن ( بسته مجوز هایی که دارید ) منتشر کرد.

اپن سورس در مقابل کد های بسته و محافظت شده! کدام یک بهتر است؟

اپن سورس ( open source ) چیست
مقایسه اپس سورس ( کد باز ) و کد بسته

وقتی از متن باز بودن صحبت می کنیم منظور و مقصود ما یک نرم افزار ( Software ) است! حال این نرم افزار می تواند به بزرگی یک سیستم عامل باشد ( مانند لینوکس ) یا یک برنامه بسیار ساده برای محاسبه مساحت اشکال هندسی و یا حتی یک قطعه کد کوتاه!

به شکل کلی می توان نرم افزار ها را جدای از این که بر روی چه پلتفرمی ( مانند موبایل ها، کامپیوتر ها، وب، تلوزیون های هوشمند و … ) اجرا می شوند به دو دسته کلی تقسیم کرد :

  • اپن سورس ( Open Source )
  • کد بسته یا اختصاصی ( closed source ) یا ( proprietary software )

اپن سورس ( Open Source ) و چند مثال از دنیای متن باز

اپن سورس چیه؟ open source
اپس سورس و چند مثال از دنیای متن باز

بنابراین تا این جا متوجه شدیم که اپن سورس ( Open Source ) یا متن باز کد یا برنامه ای است که می توان آن را ویرایش کرد و برای عموم به اشتراک گذاشت.

این اشتراک گذاری نیازمند مجوزی است که باید از طرف خالق و سازنده برنامه به عموم یا به شخص شما داده شود.

در بسیاری از وب سایت های فارسی به اشتباه متن باز بودن را با رایگان بودن و آزاد بودن برای اشتراک گذاری و … یکی دانسته اند که این لزوما درست نیست!

در این جا می توانید فهرستی از لایسنس ( License ) های متن باز را مشاهده کنید.

این به آن معنی است که ممکن است نرم افزاری اپس سورس ( متن باز ) باشد اما شما اجازه انتشار یا به اشتراک گذاری آن را نداشته باشید.

نقاط قوت و مزایای کد های باز یا اپن سورس ( Open Source )

متن باز ها معمولا رایگان هستند، این باعث می شود کابران زیادی به خود جذب کنند و همچنین چون همه در آن می توانند مشارکت کنند و تغییرات خود را به دیگران ارائه دهند سرعت رشد بالایی دارند.

همچنین چون یک نرم افزار متن باز یا همان اپن سورس در انحصار شرکت خاصی نیست ایده پردازی بر روی آن از تنوع بالاتری برخوردار است.

لیستی از مزایا و نقات قوت محصولات اپس سورس ( Open Source )

  • معمولا رایگان هستند!
  • جامعه کاربری بزرگی دارند
  • توسعه سریع و رفع ایراد بهتر برای توسعه دهندگان
  • خلاقیت بیشتر در ایده پردازی و ایجاد امکانات جدید
  • تنوع در ظاهر و امکانات جانبی نرم افزار

بهترین نرم افزار های اپن سورس ( Open Source ) در دنیا

نرم افزار های اپن سورس ( Open Source )
بهترین نرم افزار های اپن سورس

در این جا اشاره می کنیم به بهترین متن باز های دنیا در زمینه های مختلف!

1 – سیستم عامل ها

سیستم عامل نیز مانند هر نرم افزار دیگری می تواند اپن سورس باشد!

از بهترین سیستم های عامل ( Operation System ) که متن باز هستند می توان به لینوکس ( Linux ) برای دسکتاپ ها و اندروید ( Android ) برای موبایل اشاره کرد.

البته لازم به ذکر است اندروید خودش به نوعی یکی از نسخه های لینوکس است!

2 – زبان های برنامه نویسی

زبان های برنامه نویسی ( Programming ) نیز می توانند اپن سورس یا همان متن باز باشند!

بسیاری از زبان های برنامه نویسی مانند PHP به شکلی متن باز در اختیار شما قرار دارند.

PHP خودش با استفاده از ++C نوشته شده است و شما می توانید تغییرات دلخواه خود را تحت مجوزی که PHP به شما می دهد اعمال کنید.

جالب این که برنامه هایی که با استفاده از PHP نوشته می شوند مانند TCPDF که یک کتابخانه PHP است نیز متن باز هستند اما همان طور که گفتیم این لزوما به معنی رایگان بودن آن ها نیست!

3 – مرورگر ها

مرورگر ها ( Browsers ) نیز می توانند اپن سورس یا متن باز باشند!

FireFox به عنوان یکی از بهترین مرورگرهای دنیا متن باز است و شما می توانید با توجه به مجوز هایی که دارید تغییرات خود را بر روی این مرورگر اعمال کنید.

4 – CMS ها یا سیستم های مدیریت محتوا

سیستم مدیریت محتوا یا به اختصار ( CMS ) برنامه هایی هستند که می توانید با آن ها وبلاگ یا حتی فروشگاه اینترنتی خود را راه اندازی و مدیریت کنید.

کار اصلی این سیستم ها مدیریت محتوا بر بستر وب است.

یکی از بهترین سیستم های مدیریت محتوا در دنیا وردپرس ( WordPress ) است.

وردپرس رایگان و متن باز است و شما می توانید به راحتی آن را تغییر داده و افزونه های لازم را بر روی آن توسعه دهید، حتی می توانید هسته وردپرس را بهبود ببخشید و در لیست توسعه دهندگان وردپرس قرار بگیرید!

5 – نرم افزار های گرافیکی

بعضی از نرم افزار های گرافیکی نیز اپن سورس هستند.

نرم افزار های گرافیکی می توانند به دو شکل زیر باشند :

  • نرم افزار های گرافیکی دو بعدی
  • نرم افزار های گرافیکی سه بعدی

نرم افزار Gimp که مشابه فتوشاپ است یک نمونه متن باز از نرم افزار های دو بعدی رایگان است.

همچنین Blender نیز نمونه یک نرم افزار سه بعدی متن باز و رایگان است.

کد بسته ( proprietary software ) و چند مثال از آن

اپن سورس open source و انحصاری
معرفی دنیای نرم افزار های انحصاری

کد بسته یا انحصاری به نرم افزاری گفته می شود که کد های آن قابل ویرایش و دسترسی نیست!

بسیاری از شرکت ها این مدل را برای جلوگیری از کپی شدن نرم افزار استفاده می کنند.

همان طور که می دانید خیلی از نرم افزار های رایگان نیست و باید نسخه پولی آن را تهیه کرد، برای این منظور دیگر معنی ندارد کد های نرم افزار در اختیار دیگران قراربگیرد.

مزیت های نرم افزار های انحصاری

مزیت های نرم افزار های انحصاری را می توان به شکل زیر بیان کرد :

  • پشتیبانی قوی از کاربر و مشتری
  • بروزرسانی مرتب و احتمال خطای کمتر در نسخه های بروز شده
  • به نسبت نرم افزار های متن باز معمولا قابل اعتماد تر هستند!

بهترین نرم افزار های انحصاری دنیا

بهترین نرم افزار های انحصاری یا کد بسته
بهترین نرم افزار های انحصاری

در این جا به معرفی بهترین نرم افزار های انحصاری می پردازیم.

1 – بهترین سیستم عامل های انحصاری دنیا

مایکروسافت ویندوز ( Windows ) و مک او اس ( Max OS ) نمونه های برتر از سیستم عامل های انحصاری و غیر رایگان هستند.

این که سیستم عامل های متن باز مانند لینوکس بهتر هستند یا نه بحثی بوده که هیچ گاه به نتیجه دقیقی نمی رسد!

2 – بهترین زبان های برنامه نویسی انحصاری

از جمله بهترین زبان های برنامه نویسی انحصاری در دنیا می توان به سی شارپ ( #C ) اشاره کرد.

این زبان برنامه نویسی در انحصار شرکت مایکروسافت است.

3 – بهترین نرم افزار های گرافیکی انحصاری

نرم افزار های گرافیکی دو بعدی و سه بعدی بسیار زیادی وجود دارند که انحصاری هستند!

برای مثال می توان به ادوبی فتوشاپ و 3Ds Max اشاره کرد.

نتیجه گیری و چکیده ای کوتاه از مقاله

در این مقاله با مفهوم که اپن سورس چیست؟ آشنا شدیم.

همچنین نمونه های مختلفی از نرم افزار های اپن سورس را شناختیم!

اپن سورس ( Open Source ) مقابل کد بسته یا انحصاری قرار می گیرد و گاهی نرم افزار های قوی تر متعلق به مدل انحصاری است مانند فتوشاپ که محصول شرکت ادوبی است.

گاهی نیز نرم افزار های اوپن سورس برتری دارند، مانند سیستم عامل اندروید نسبت به ویندوزفون!

اما در نهایت مسئله نهایی دیدگاه متفاوت طرفداران متن باز و نرم افزار های انحصاری به دنیای برنامه نویسی است.

امیدوارم از این مقاله لذت برده باشید.

شاد و پیروز باشید!